Witaminy
Witaminy to organiczne związki chemiczne które dla organizmu człowieka są egzogenne, czyli takie, które są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu i które muszą być dostarczone z pożywieniem, ponieważ organizm sam nie potrafi ich wytworzyć. Wyjątkiem jest witamina D, która produkowana jest przez komórki skóry pod wpływem promieni UV.
[czytaj więcej o produktach z witaminą K i D]
Nazwa pochodzi od łacińskich słów vita (życie) i amina – związek chemiczny zawierający grupę aminową. W rzeczywistości nie wszystkie witaminy taką grupę posiadają, np. witamina D jest przedstawicielem sterydów. Nazwa została wymyślona przez polskiego biochemika Kazimierza Funka w 1912 roku. Funk jest także odkrywcą witamin – w 1912 roku wyizolował tiaminę, czyli witaminę B1. Witaminy nie należą do typowych składników pokarmowych – pełnią funkcję regulującą metabolizm wewnątrz organizmu człowieka.
Z punktu widzenia chemicznego witaminy należą do różnych grup związków organicznych, a jedynie ich znaczenie dla organizmów żywych pozwala opisywać je pod wspólną nazwą. Z tego też powodu tradycyjnie witaminy dzieli się na:
- rozpuszczalne w wodzie: witamina C (kwas askorbinowy), witamina B1 (tiamina), witamina B2 (ryboflawina), witamina B3 (niacyna, witamina PP, kwas nikotynowy, amid kwasu nikotynowego), witamina B5 (kwas pantotenowy), witamina B6 (pirydoksyna, pirydoksal, adermina), witamina B7 (biotyna, witamina H), witamina B9/B11 (kwas foliowy), witamina B12 (cyjanokobalamina), witamina P (mieszanina pochodnych flawonoidowych np. hesperydyna, rutyna)
- rozpuszczalne w tłuszczach: witamina A (retinol i jego pochodne), witamina D (cholekalcyferol i pochodne), witamina E (tokoferol), witamina K (fitochinon, menadion).
Witamina K jest odpowiedzialna za prawidłową krzepliwość krwi. Podawanie witaminy K jest zalecane u noworodków i niemowląt karmionych piersią. Zgodnie z zaleceniami zespołu ekspertów dotyczącymi profilaktyki krwawienia z niedoboru witaminy K, noworodki i niemowlęta karmione piersią powinny otrzymywać witaminę K w dawce 25 mikrogramów na dobę od 2. tygodnia do ukończenia 3. miesiąca życia.
[czytaj więcej o produktach z witaminą K]
Witamina D jest niezbędna do prawidłowego tworzenia się tkanki kostnej. Wspomaga wchłanianie się wapnia i fosforu z diety, w zależności od potrzeb organizmu. Mimo, iż jest produkowana w skórze, to czasami jej suplementacja jest niezbędna. Zgodnie z zaleceniami zespołu ekspertów dotyczącymi profilaktyki niedoboru witaminy D, noworodki urodzone przedwcześnie i donoszone karmione piersią powinny przyjmować witaminę D w dawce 400 j.m. (10 mikrogramów) na dobę.
